राजयोग शिक्षक | आंतरराष्ट्रीय मोटिव्हेशनल स्पीकर | कॉर्पोरेट ट्रेनर | समुपदेशक
“मन बदलले की जीवन बदलते; कारण परिस्थितीपेक्षा परिस्थितीकडे पाहण्याचा आपला दृष्टिकोन अधिक सामर्थ्यवान असतो.” — या विचाराला आपल्या कार्यातून कृतीची जोड देत हजारो मनांना सकारात्मकतेची दिशा देणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे ब्रह्माकुमार ई. व्ही. गिरीश भाई.
आधुनिक जीवनाच्या वेगवान प्रवाहात ताणतणाव, अस्वस्थता, स्पर्धा, नात्यांमधील दुरावा आणि मानसिक अस्थिरता यांचा सामना करणाऱ्या समाजाला केवळ प्रेरणादायी शब्द नव्हे, तर मनाला समजून घेण्याची, स्वतःला ओळखण्याची आणि अंतर्मनाला शक्तिशाली बनविण्याची दिशा देण्याचे कार्य गिरीश भाई सातत्याने करीत आहेत.
अध्यात्म आणि आधुनिक व्यवस्थापनाचा अनोखा संगम
ब्रह्माकुमारीजच्या राजयोग ध्यानपद्धतीशी जोडलेले गिरीश भाई हे गेल्या अनेक वर्षांपासून प्रशिक्षण, समुपदेशन, प्रेरणादायी व्याख्याने आणि व्यक्तिमत्त्व विकासाच्या माध्यमातून कार्यरत आहेत. सार्वजनिक उपलब्ध माहितीनुसार त्यांना वर्तनात्मक प्रशिक्षण क्षेत्रातील २५ वर्षांहून अधिक अनुभव आहे. कॉर्पोरेट संस्था, शैक्षणिक संस्था आणि सामाजिक संस्थांसाठी त्यांनी विविध प्रशिक्षण कार्यक्रम घेतले आहेत.
त्यांच्या कार्याची वैशिष्ट्यपूर्ण बाजू म्हणजे राजयोगातील आध्यात्मिक ज्ञान आणि आधुनिक व्यवस्थापनशास्त्र यांची सांगड. त्यामुळे त्यांची व्याख्याने केवळ ऐकण्यापुरती मर्यादित राहत नाहीत; ती व्यक्तीला स्वतःच्या विचारांकडे, भावनांकडे आणि कृतींकडे नव्याने पाहण्यास प्रवृत्त करतात.
‘मनाचा मास्टर’ बनण्याचा संदेश
‘Mastering the Mind’, ‘Stress Management’, ‘Positive Thinking’, ‘Self Management’, ‘Emotional Intelligence’, ‘Healing Relationships’, ‘Compassionate Leadership’, ‘Power of Silence’, ‘Self Respect’, ‘Secret of Happiness’ अशा विविध विषयांवर गिरीश भाई यांनी देशभरात प्रशिक्षण व संवाद सत्रे घेतली आहेत. ब्रह्माकुमारीजच्या अधिकृत कार्यक्रम नोंदींमध्ये त्यांच्या ‘How to Think Right’ या विषयावरील सत्राचाही उल्लेख आहे.
त्यांच्या मते, बाह्य जग जिंकण्यापूर्वी स्वतःच्या मनावर विजय मिळविणे आवश्यक आहे. विचारांची गुणवत्ता बदलली की भावनांची दिशा बदलते; भावना बदलल्या की कृती बदलते आणि कृती बदलली की जीवनाचा अनुभव बदलतो—हा त्यांच्या प्रशिक्षणाचा गाभा आहे.
कॉर्पोरेट जगतात अध्यात्माची सकारात्मक पेरणी
आजच्या कॉर्पोरेट जगतात कामाचा ताण, लक्ष्यपूर्तीची धावपळ, स्पर्धा आणि मानवी नात्यांतील गुंतागुंत वाढत असताना गिरीश भाई यांचे प्रशिक्षण विशेष महत्त्व प्राप्त करते. त्यांनी विविध उद्योगसमूह, शैक्षणिक संस्था, व्यावसायिक संघटना आणि सामाजिक संस्थांमध्ये व्यक्तिमत्त्व विकास, तणाव व्यवस्थापन, सकारात्मक विचार, नेतृत्व आणि आत्मप्रेरणा यांसारख्या विषयांवर मार्गदर्शन केले आहे.
उपलब्ध संस्थात्मक नोंदीनुसार त्यांच्या प्रशिक्षण कार्यक्रमांमध्ये ISRO, NPCIL, IIT मद्रास, IIT रुरकी, JNU, NID, भारतीय सैन्य, L&T, ICAI, ICSI, General Motors, Tata Motors, TCS आणि Tata Power यांसारख्या संस्थांशी संबंधित कार्यक्रमांचा उल्लेख आढळतो.
मुंबईतील Bombay Chamber of Commerce and Industry च्या नोंदींमध्येही गिरीश भाई यांचा Trainer and Counsellor म्हणून उल्लेख असून, workplace wellness संदर्भातील कार्यक्रमात त्यांच्या सहभागाची नोंद आहे.
विद्यार्थ्यांपासून सैनिकांपर्यंत…
गिरीश भाई यांचे कार्यक्षेत्र केवळ कॉर्पोरेट क्षेत्रापुरते सीमित नाही. विद्यार्थी, शिक्षक, युवक, सरकारी अधिकारी, आरोग्य क्षेत्रातील व्यावसायिक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि संरक्षण क्षेत्रातील व्यक्ती अशा विविध घटकांपर्यंत त्यांचा प्रेरणादायी संवाद पोहोचला आहे.
2023 मध्ये एका कार्यक्रमाच्या नोंदीनुसार त्यांनी अभियांत्रिकी महाविद्यालयातील सुमारे 500 विद्यार्थी आणि 50 कर्मचारी यांच्याशी Emotional Healing and Stress Management या विषयावर संवाद साधला होता.
तर 2025 मध्ये दिल्ली कॅन्टोन्मेंट येथे Mental Health and Well-being या विषयावर त्यांच्या मार्गदर्शन सत्राचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमाला ECHSच्या विविध कार्यालयांतील सुमारे 100 कर्मचारी उपस्थित होते.
युवकांसाठी ‘मनशक्ती’ची नवी भाषा
युवकांमध्ये वाढणारा ताण, अपेक्षांचे ओझे, करिअरची चिंता आणि आत्मविश्वासाचा अभाव याकडे गिरीश भाई विशेष संवेदनशीलतेने पाहतात. Mastering the Mind सारख्या कार्यक्रमांमधून ते युवकांना विचारशक्ती, एकाग्रता, आत्मविश्वास आणि भावनिक संतुलन विकसित करण्यासाठी व्यावहारिक तंत्रे सांगतात.
2025 मध्ये केरळमधील युवकांसाठी झालेल्या त्यांच्या कार्यक्रमाच्या सार्वजनिक वर्णनात Creative Visualization, Mental Clarity, Confidence, Focus आणि Emotional Well-being यांसारख्या विषयांवर मार्गदर्शन केल्याचे नमूद आहे. त्याच वर्णनात त्यांचा 25 वर्षांहून अधिक अनुभव असलेला transformational trainer आणि counsellor म्हणून उल्लेख करण्यात आला आहे.
‘हॅपीनेस’चा शोध बाहेर नव्हे, अंतर्मनात
गिरीश भाई यांच्या विचारविश्वातील आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे आनंदाकडे पाहण्याची नवी दृष्टी. सुख-सुविधा, पैसा किंवा बाह्य यश यांच्यापलीकडे जाऊन मनःशांती आणि अंतर्मनातील समाधानाचा शोध घेण्याचा संदेश ते देतात.
लंडनमधील ब्रह्माकुमारीजच्या Global Cooperation House येथेही The Science of Happiness या विषयावर Professor E.V. Girish यांचे सत्र आयोजित करण्यात आले होते.
नात्यांमध्ये उपचार, नेतृत्वात करुणा
मानवी जीवनातील नाती आणि नेतृत्व या दोन क्षेत्रांनाही गिरीश भाई यांच्या कार्यात विशेष स्थान आहे. Healing Relationships सारख्या विषयांवर त्यांनी संवाद साधला आहे, तर 2024 मधील ब्रह्माकुमारीजच्या एका राष्ट्रीय कार्यक्रमात त्यांनी Compassionate Leadership या विषयावर मार्गदर्शन केले.
त्यांच्या मते नेतृत्व म्हणजे केवळ अधिकार गाजविणे नव्हे; तर माणसाला समजून घेणे, त्याच्या क्षमतांना जागृत करणे आणि सहकार्याची संस्कृती निर्माण करणे होय.
अध्यात्म म्हणजे जीवनापासून पलायन नव्हे
गिरीश भाई यांच्या कार्याची खरी ओळख त्यांच्या सहज, विनोदी, संवादात्मक आणि व्यावहारिक शैलीत आहे. अध्यात्माला केवळ धार्मिक चौकटीत न ठेवता ते त्याचा संबंध मन, आरोग्य, नाती, कामाचे ठिकाण, नेतृत्व, शिक्षण आणि दैनंदिन जीवनाशी जोडतात.
राजयोग ध्यानाच्या माध्यमातून मनाला शांत करणे आणि त्याच वेळी जागरूक, सकारात्मक व सामर्थ्यवान बनविणे—ही त्यांच्या कार्याची मध्यवर्ती दिशा आहे.
पुणे येथे झालेल्या राजयोग तपस्या शिबिरात त्यांनी Power of Silence आणि Practicing Self Respect या विषयांवर मार्गदर्शन केले होते.
समाजसेवेची व्यापक दृष्टी
गिरीश भाई यांचे कार्य वैयक्तिक विकासापुरते मर्यादित नसून समाजपरिवर्तनाच्या व्यापक ध्येयाशी जोडलेले आहे. 2025 मध्ये ब्रह्माकुमारीजच्या Social Service Wing संदर्भातील अधिकृत माहितीत त्यांचा Executive Member, Social Service Wing म्हणून उल्लेख करण्यात आला होता.
त्यामुळे व्यक्तीच्या अंतर्मनातील परिवर्तनातून कुटुंब, कार्यक्षेत्र आणि समाजात सकारात्मक बदल घडवून आणण्याचा त्यांचा प्रयत्न सातत्याने सुरू आहे.
आजही सुरू आहे प्रेरणेचा प्रवास
गिरीश भाई यांच्या व्याख्यानांचा आणि प्रशिक्षणांचा डिजिटल प्रवासही व्यापक आहे. ब्रह्माकुमारीजच्या अधिकृत डिजिटल माध्यमांवर त्यांच्या Mastering the Mind, The Reality of Spirituality, I Pause for Peace, Self-Esteem यांसारख्या विषयांवरील कार्यक्रमांची नोंद आढळते. 2026 मध्येही त्यांच्या कार्यक्रमांचा ब्रह्माकुमारीजच्या विविध राष्ट्रीय स्तरावरील उपक्रमांमध्ये समावेश असल्याचे दिसून येते.
मन जिंका, जीवन जिंका…
एक प्रशिक्षक म्हणून ते व्यक्तीला कौशल्य देतात; एक प्रेरणादायी वक्ते म्हणून आत्मविश्वास जागवतात; एक राजयोग शिक्षक म्हणून अंतर्मनाची ओळख करून देतात; आणि एक आध्यात्मिक मार्गदर्शक म्हणून जीवनाकडे संतुलित दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा देतात.
ई. व्ही. गिरीश भाई यांचा जीवनप्रवास म्हणजे बाह्य यशापेक्षा अंतर्मनाच्या विजयाचा प्रवास आहे.
त्यांच्या कार्याचा संदेश अत्यंत साधा, पण जीवनाला नवी दिशा देणारा आहे—
«“मन बदला, विचार बदला; विचार बदलले की कृती बदलेल आणि कृती बदलली की जीवन बदलेल.”»
आजच्या अस्थिर, धावपळीच्या आणि तणावपूर्ण युगात हजारो व्यक्तींना शांत मन, सकारात्मक विचार, भावनिक सामर्थ्य आणि मूल्याधिष्ठित जीवनाची वाट दाखविणाऱ्या या राजयोग शिक्षकाचा प्रवास खऱ्या अर्थाने ‘स्वतःच्या परिवर्तनातून समाजपरिवर्तनाकडे’ जाणारा आहे.
– संकलन व लेखन -ब्रह्मा कुमार दिलीप बोरसे
